Werken op hoogte: wetgeving en Arbowet uitgelegd (2026)

De wetgeving rond werken op hoogte is verspreid over de Arbowet, het Arbobesluit en aanvullende Arbocatalogi per branche. Voor werkgevers in bouw, installatie, schilderswerk, magazijn en facility levert dat verwarring op: vanaf welke hoogte gelden de regels, wanneer mag je een ladder gebruiken en wanneer is een steiger verplicht?

In dit artikel leggen we de complete werken op hoogte-wetgeving uit: Arbowet, Arbobesluit artikel 7.23, RI&E-plicht en de praktische vuistregels die je elke dag op de werkvloer kunt toepassen.

Overzicht van de belangrijkste Arbowet-regels voor werken op hoogte: laddergebruik, maximale werkduur en wanneer een steiger verplicht is.

Wanneer is er sprake van “werken op hoogte”?

Volgens het Arbobesluit (artikel 3.16) is sprake van valgevaar zodra er een risico bestaat op vallen van 2,5 meter of meer. Vanaf die hoogte gelden aanvullende veiligheidsmaatregelen.

Onder de 2,5 meter geldt geen specifieke valbeveiligingsplicht, maar de algemene zorgplicht uit de Arbowet blijft van kracht: de werkgever moet de risico’s beoordelen en passende maatregelen nemen, ook bij lagere hoogtes.

Belangrijk: valgevaar geldt óók bij minder dan 2,5 meter als er bijzondere risico’s zijn: bijvoorbeeld werken boven water, boven uitstekende objecten of in de buurt van openingen.

De drie kernartikelen: Arbobesluit 7.23, 7.23a, 7.23b en 7.23c

De Arbowet zelf legt de basis (zorgplicht), maar de concrete regels voor werken op hoogte staan in het Arbobesluit. Vier artikelen zijn relevant:

Artikel 7.23: algemene eisen werkmiddelen op hoogte

Werkmiddelen voor tijdelijk werken op hoogte moeten geschikt zijn voor de uit te voeren werkzaamheden, voldoende stabiliteit hebben en regelmatig worden gecontroleerd.

Artikel 7.23a: ladders en trappen

Een ladder of trap mag alleen worden gebruikt voor kortdurend en licht werk waarbij andere, veiligere werkmiddelen redelijkerwijs niet kunnen worden ingezet. Dit is een belangrijk uitgangspunt: een steiger of werkplatform heeft principe-voorrang boven een ladder zodra het werk niet kort en licht is.

Artikel 7.23b: steigers

Steigers moeten zijn opgebouwd, ingericht en onderhouden volgens de richtlijnen, met deugdelijke leuningen en een stabiele opstelling. Voor rolsteigers gelden specifieke aanvullende eisen (zie ook ons artikel over veilig werken op hoogte).

Artikel 7.23c: aanvullende voorschriften ladders en trappen

Hier staat onder meer dat ladders moeten worden gebruikt onder een hoek tussen 65° en 75° (de 1-op-4-regel), dat de gebruiker steeds drie contactpunten moet houden, en dat de bovenste sporten niet als sta-punt mogen worden gebruikt.

“De grootste misvatting die ik tegenkom is dat ‘kort werk’ onbeperkt zou zijn. Als jouw klus langer dan een kwartier op één punt duurt, of meer kracht vraagt dan eenhandig werk, dan is een ladder volgens de Arbowet niet de juiste keuze. Dan kies je een rolsteiger of werkplatform. Dat is geen overdrijving: dat is de regel. – Jeroen de Boed, eigenaar Hymer Ladders“

Wat betekent “kortdurend en licht” precies?

De Arbowet noemt geen exacte tijdslimiet, maar de Arbocatalogus voor de bouw hanteert een vuistregel die in de praktijk breed wordt gebruikt:

• Maximaal 15 minuten aaneengesloten werken vanaf één positie op de ladder
• Maximale werkhoogte van 7,5 meter voor een vrijstaande ladder
• Eenhandig werk: je moet altijd één hand vrij hebben voor de ladder
• Licht gewicht aan gereedschap (richtlijn: maximaal 10 kg meedragen)

Voldoet je werk niet aan deze criteria? Dan ben je als werkgever verplicht een veiliger werkmiddel in te zetten: meestal een rolsteiger of werkplatform.

Wil je weten wanneer je beter een steiger kiest? Lees ons artikel Wanneer gebruik je een ladder en wanneer een steiger?.

Verantwoordelijkheid van de werkgever: RI&E en instructie

Onder de Arbowet draagt de werkgever de eindverantwoordelijkheid voor veilig werken op hoogte. Concreet betekent dit drie dingen:

1. Risico-Inventarisatie & Evaluatie (RI&E) Elke werkgever moet de risico’s van werken op hoogte schriftelijk in kaart brengen. De RI&E is voor bedrijven met meer dan 25 medewerkers verplicht door een gecertificeerde arbodienst te laten toetsen.

2. Plan van Aanpak De RI&E moet leiden tot een Plan van Aanpak met concrete maatregelen: bijvoorbeeld: vervang vrijstaande ladders door rolsteigers voor onderhoudsklussen langer dan 15 minuten.

3. Instructie en toezicht Medewerkers moeten worden geïnstrueerd over veilig laddergebruik en de toepasselijke regels. De werkgever moet hier actief op toezien: niet eenmalig vertellen, maar structureel monitoren.

Bij overtreding kan de Nederlandse Arbeidsinspectie boetes opleggen tot enkele duizenden euro’s per geconstateerde overtreding, plus een werkverbod tot herstel van de situatie.

Verplichte keuring van ladders en steigers

Het Arbobesluit eist dat werkmiddelen “deugdelijk en goed onderhouden” zijn. Voor ladders en steigers in professioneel gebruik betekent dit in de praktijk:

• Periodieke keuring minimaal één keer per jaar door een deskundig persoon
• Vóór elk gebruik visuele inspectie door de gebruiker zelf
• Direct buiten gebruik stellen bij gebreken (gebroken sporten, verbogen profielen, kapotte voeten)
• Schriftelijke registratie van keuringen: opvraagbaar door de Arbeidsinspectie

Meer over keuring lees je in ons artikel Wanneer moet je een ladder keuren?.

EN 131: certificeringsnorm voor professionele ladders

De Arbowet zelf eist geen specifiek keurmerk, maar het Arbobesluit verwijst naar “geschikte werkmiddelen”. In de praktijk betekent dit dat een ladder voor professioneel gebruik moet voldoen aan EN 131: de Europese norm voor ladders. Sinds 2018 onderscheidt EN 131 expliciet tussen:

• EN 131 Professional: voor zakelijk en frequent gebruik
• EN 131 Non-Professional: alleen voor incidenteel huishoudelijk gebruik

Een Non-Professional ladder inzetten op een bouwplaats of in onderhoud is volgens de Arbowet géén “geschikt werkmiddel” en kan tot directe sancties leiden.

Alle professionele Hymer-ladders voldoen aan EN 131 Professional. Lees verder in onze uitleg over Wat is EN 131 normering?.

Hoe hoog mag je op een ladder werken?

Volgens het Arbobesluit (artikel 7.23a en 7.23c) en de Arbocatalogi voor bouw en industrie is de maximale werkhoogte op een vrijstaande ladder 7,5 meter. Daarboven moet je een rolsteiger, hoogwerker of ander werkplatform inzetten. Belangrijke aanvullingen:

• Tot 2,5 meter geldt geen wettelijk valgevaar: maar de algemene zorgplicht uit de Arbowet blijft.
• Vanaf 2,5 meter ontstaat formeel valgevaar volgens Arbobesluit 3.16: extra valbeveiligingsmaatregelen worden nodig.
• Vanaf 2,5 meter werkhoogte stijgt het ongevalsrisico fors; werkgevers moeten in de RI&E expliciet beoordelen of een ladder nog de juiste keuze is.
• Boven 7,5 meter is een ladder niet meer toegestaan voor zakelijk gebruik.

Voor specifieke beroepen gelden afgeleide regels: een glazenwasser werkt vaak met aanvullende valbeveiliging vanaf 2,5 meter via de risicoanalyse van zijn werkgever.

Lees meer in onze gids maximale werkhoogte ladder.

Hoe lang mag je op een ladder werken?

De Arbowet noemt geen exacte tijdslimiet, maar de Arbocatalogus voor de bouw en de richtlijn van de Stichting Veilig Werken op Hoogte hanteren als vuistregel: maximaal 15 minuten aaneengesloten werken vanaf één positie op de ladder.

Duurt het werk langer? Dan is een ladder volgens artikel 7.23a niet meer “kortdurend en licht” werk en moet je een veiliger werkmiddel kiezen: meestal een rolsteiger of werkplatform.

Concreet: een lampje vervangen mag, een halve dag schilderswerk vanaf één plek niet.

Werken op hoogte vanaf 2 meter: wat zijn de regels?

Een veelgestelde vraag is wat er gebeurt vanaf 2 meter werkhoogte. Het antwoord:

• Onder 2,5 meter = geen formele valgevaar-wetgeving, wel zorgplicht
• Vanaf 2,5 meter = formeel valgevaar (Arbobesluit 3.16) met aanvullende eisen
• Sommige Arbocatalogi (zoals voor bouw) hanteren al vanaf 2,5 meter de plicht tot collectieve valbeveiliging of persoonlijke valbeveiliging

In de praktijk: bedrijven die professioneel veilig willen werken, behandelen vanaf 2 meter al alle hoogtes als valgevaarlijk. Dat is geen wettelijke plicht maar wel verstandig beleid en het is wat de Arbeidsinspectie als “goed werkgeverschap” beschouwt.

Veelgestelde vragen over werken op hoogte-wetgeving

Vanaf welke hoogte spreekt de Arbowet van valgevaar?

Vanaf 2,5 meter geldt het wettelijk valgevaar volgens Arbobesluit artikel 3.16. Daaronder kan valgevaar ook gelden bij bijzondere risico’s, zoals werken boven water, openingen of harde uitsteeksels.

Hoe hoog mag je op een ladder werken?

Maximaal 7,5 meter werkhoogte voor een vrijstaande ladder volgens Arbobesluit 7.23a en 7.23c. Daarboven is een rolsteiger, hoogwerker of werkplatform verplicht.

Hoe lang mag je op een ladder werken?

Maximaal 15 minuten aaneengesloten werken vanaf één positie. Daarboven valt het werk niet meer onder “kortdurend en licht” en moet een veiliger werkmiddel worden ingezet.

Mag je op een ladder werken in een professionele omgeving?

Ja, maar alleen voor kortdurend en licht werk waarbij andere werkmiddelen redelijkerwijs niet inzetbaar zijn. De ladder moet voldoen aan EN 131 Professional, jaarlijks gekeurd zijn en correct opgesteld worden.

Wanneer mag ik een ladder gebruiken op het werk?

Een ladder mag volgens artikel 7.23a alleen voor kortdurend en licht werk worden ingezet, waarbij andere werkmiddelen zoals een steiger redelijkerwijs niet inzetbaar zijn. In de praktijk: maximaal 15 minuten op één positie, eenhandig werk, beperkte gereedschapslast.

Wie is aansprakelijk bij een val van een ladder op het werk?

De werkgever draagt de eindverantwoordelijkheid. Hij moet zorgen voor een correcte RI&E, geschikte werkmiddelen, instructie en toezicht. Bij verwijtbaar nalaten kan de Arbeidsinspectie boetes opleggen en kan er ook strafrechtelijke aansprakelijkheid spelen.

Moet een ladder verplicht jaarlijks gekeurd worden?

De Arbowet schrijft “deugdelijk onderhoud” voor. In de praktijk betekent dit minimaal jaarlijkse keuring door een deskundig persoon, met schriftelijke registratie. Dagelijks vóór gebruik moet de gebruiker zelf een visuele inspectie doen.

Wat is het verschil tussen Arbowet en Arbobesluit?

De Arbowet is de overkoepelende wet met algemene zorgplichten. Het Arbobesluit bevat de concrete uitwerkingen — zoals artikel 7.23a t/m 7.23c specifiek voor ladders en steigers. Beide zijn juridisch bindend.

Samengevat: zo voldoe je aan de Arbowet bij werken op hoogte

1. Voer een RI&E uit en stel een Plan van Aanpak op voor werken op hoogte
2. Kies bij werk langer dan 15 minuten op één punt voor een rolsteiger of werkplatform
3. Gebruik alleen ladders met EN 131 Professional-certificering voor zakelijk gebruik
4. Keur ladders en steigers jaarlijks en registreer dit schriftelijk
5. Instrueer medewerkers en houd toezicht: eenmalig is niet genoeg
6. Hanteer altijd de 1-op-4-regel en drie contactpunten bij laddergebruik

Twijfel je welke werkmiddelen passen bij jouw situatie? Onze adviseurs kennen de Arbo-eisen en kunnen je helpen kiezen tussen ladder, rolsteiger of professionele klimoplossing.

Bekijk ook onze complete pillar Veilig werken op hoogte in bedrijven voor het overzicht van alle wet- en regelgeving.